Ροχαλητό και Υπνική Άπνοια: Τι Είναι, Πότε Είναι Επικίνδυνο και Πώς Αντιμετωπίζεται
Το ροχαλητό είναι κάτι που σχεδόν όλοι έχουμε βιώσει –είτε το κάνουμε εμείς, είτε κάποιος δίπλα μας. Για τους περισσότερους, είναι απλώς ένας ενοχλητικός ήχος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Όμως για αρκετούς ανθρώπους, όπως μας εξηγεί ο χειρουργός ΩΡΛ – ωτορινολαρυγγολόγος Αβούρης Ιωάννης, το ροχαλητό μπορεί να είναι το σημάδι μιας σοβαρής πάθησης, που επηρεάζει την υγεία και την ποιότητα ζωής: του συνδρόμου υπνικής άπνοιας.
Πότε το ροχαλητό γίνεται επικίνδυνο;
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές ροχαλητού:
- Το απλό, καλόηθες ροχαλητό, που δεν συνδέεται με παύσεις στην αναπνοή.
- Το παθολογικό ροχαλητό, που συνοδεύεται από επεισόδια υπνικής άπνοιας, δηλαδή από διακοπές στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Στην Ελλάδα, περίπου 900.000 άνθρωποι πάσχουν από νοσηρό ροχαλητό, με τους μισούς να παραμένουν αδιάγνωστοι.
Τι είναι η υπνική άπνοια;
Πρόκειται για επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής, διάρκειας άνω των 10 δευτερολέπτων, κατά τη διάρκεια του ύπνου. Συχνότερα είναι η αποφρακτικού τύπου υπνική άπνοια, όπου ο αεραγωγός κλείνει μερικώς ή πλήρως, ενώ ο εγκέφαλος δίνει σήμα να «ξυπνήσουμε» ελαφρώς, ώστε να ξαναπάρουμε ανάσα. Ο πάσχων συνήθως δεν το αντιλαμβάνεται – όμως ο οργανισμός του το πληρώνει ακριβά.
Πώς επηρεάζει την υγεία μας;
Η χρόνια έλλειψη οξυγόνου και η κακή ποιότητα ύπνου επηρεάζουν κάθε πτυχή της υγείας, δημιουργώντας προβλήματα, όπως:
- Κόπωση, υπνηλία, πονοκέφαλοι
- Κακή διάθεση, ευερεθιστότητα, προβλήματα μνήμης
- Υπέρταση, καρδιακά προβλήματα, σακχαρώδης διαβήτης
- Αυξημένος κίνδυνος τροχαίων & εργατικών ατυχημάτων
Ειδικά στους άνδρες, μπορεί να οδηγήσει και σε στυτική δυσλειτουργία, ενώ σε παιδιά και εφήβους επηρεάζει τη συγκέντρωση και τη σχολική απόδοση.
Ποιοι είναι οι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ροχαλητό;
Μερικοί από τους συχνότερους προδιαθεσικούς παράγοντες είναι:
- Ανατομικά προβλήματα (στραβό διάφραγμα, υπερτροφικές αμυγδαλές, μεγάλος ουρανίσκος)
- Αυξημένο βάρος, κυρίως λίπος στη βάση της γλώσσας
- Ηλικία (μετά τα 65, το 50% ροχαλίζει)
- Αντρικό φύλο (οι άνδρες ροχαλίζουν διπλάσια από τις γυναίκες)
- Υπερβολική κόπωση, αλκοόλ και ηρεμιστικά
- Ύπνος ανάσκελα
- Ορμονικές ή νευρολογικές διαταραχές
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε ΩΡΛ;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας:
- Ροχαλίζετε έντονα και συστηματικά
- Σταματάτε να αναπνέετε στον ύπνο
- Ξυπνάτε κουρασμένοι και νυστάζετε μέσα στην ημέρα
…τότε είναι απαραίτητος ο ειδικός έλεγχος. Ένας πλήρης ΩΡΛ έλεγχος, με κλινική εξέταση και ενδοσκόπηση, θα εντοπίσει τα εμπόδια στην αναπνοή. Η μελέτη ύπνου (πολυκαταγραφική) μπορεί να δώσει πλήρη εικόνα για την ύπαρξη άπνοιας και τη βαρύτητά της.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η επιλογή της θεραπείας γίνεται, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν την αιτία και τη βαρύτητα της υπνικής άπνοιας:
- Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Απώλεια βάρους, αποφυγή αλκοόλ και ηρεμιστικών, άσκηση, αποχή από μεγάλα γεύματα και ύπνος στο πλάι είναι το πρώτο βήμα. - Στοματικοί νάρθηκες
Ειδικές συσκευές (μασελάκια), που κρατούν τη γλώσσα ή τη γνάθο σε θέση που δεν εμποδίζει την αναπνοή. - Μηχανική υποστήριξη αναπνοής (CPAP-BiPAP)
Είναι συσκευές που κρατούν τον αεραγωγό ανοιχτό κατά τη διάρκεια του ύπνου, με ήπια ροή αέρα μέσω μάσκας. - Χειρουργική αντιμετώπιση
Συνιστάται χειρουργείο, όταν η αιτία εντοπίζεται σε ανατομική απόφραξη, όπως στραβό διάφραγμα, μεγάλος ουρανίσκος, σταφυλή ή αμυγδαλές. Επεμβάσεις, όπως φαρυγγοπλαστική, UPPP, αλλά και laser ή ραδιοσυχνότητες, είναι πλέον ασφαλείς, ανώδυνες και με σύντομη αποθεραπεία.
Γιατί επιβάλλεται να το αντιμετωπίσετε;
Το ροχαλητό δεν είναι αστείο, ούτε αβλαβές. Όταν παραμελείται, μπορεί να απειλήσει την υγεία και την καθημερινότητά σας. Επισκεφθείτε έναν εξειδικευμένο ΩΡΛ, κάντε τον απαραίτητο έλεγχο και αντιμετωπίστε οριστικά το πρόβλημα.
Η ζωή με ποιοτικό ύπνο είναι πιο υγιής και –γιατί όχι– πιο ήσυχη για όλους!
Αβούρης Ιωάννης, Ωτορινολαρυγγολόγος (ΩΡΛ)